
Nie każda polska firma wykonująca prace rzemieślnicze w Niemczech potrzebuje wpisu do Handwerksrolle. Zależy to przede wszystkim od rodzaju usług oraz sposobu działania na niemieckim rynku. Przy stałej działalności w zawodzie regulowanym wpis jest co do zasady wymagany. Firma przyjeżdżająca z Polski tylko na czas konkretnego zlecenia może natomiast podlegać procedurze zgłoszenia usługi transgranicznej.
Osobną kategorię tworzą działalności z Anlage B1 i B2. Nie wymagają wpisu do Handwerksrolle, ale w przypadku stałej działalności w Niemczech mogą podlegać rejestracji w innym wykazie prowadzonym przez Handwerkskammer.
Spis treści
Handwerkskammer, Gewerbeamt i Handwerksrolle – czym się różnią?
Handwerkskammer, czyli HWK, jest regionalną izbą rzemieślniczą. Prowadzi Handwerksrolle oraz wykazy firm wykonujących pozostałe rodzaje działalności rzemieślniczej. Gewerbeamt zajmuje się natomiast zgłoszeniem działalności gospodarczej w Niemczech.
| Formalność | Właściwa instytucja | Co potwierdza? |
| Gewerbeanmeldung | Gewerbeamt | Zgłoszenie rozpoczęcia działalności gospodarczej |
| Wpis do Handwerksrolle | Handwerkskammer | Spełnienie warunków do stałego wykonywania zawodu regulowanego z Anlage A |
| Wpis do wykazu Anlage B | Handwerkskammer | Prowadzenie działalności z Anlage B1 lub B2 |
| Zgłoszenie usługi transgranicznej | Organ właściwy dla miejsca wykonania pierwszej usługi, zwykle regionalna HWK | Czasowe wykonywanie regulowanych usług przez firmę z innego państwa UE |
Po wpisie do Handwerksrolle firma otrzymuje Handwerkskarte. Dokument zawiera dane przedsiębiorstwa oraz nazwę zawodu lub zawodów objętych wpisem.
Samo Gewerbeanmeldung nie daje prawa do wykonywania wszystkich prac rzemieślniczych. Jeśli usługi należą do regulowanego zawodu, potrzebna jest dodatkowa procedura przed Handwerkskammer. Więcej o rejestracji i późniejszej obsłudze przeczytasz na stronie poświęconej działalności gospodarczej w Niemczech, czyli Gewerbe.
Kiedy firma potrzebuje wpisu do Handwerksrolle?
Wpis jest wymagany przy stałym i samodzielnym prowadzeniu w Niemczech działalności należącej do Anlage A. Dotyczy to również polskiego przedsiębiorcy, który organizuje na terenie Niemiec stałą działalność rzemieślniczą, na przykład przez miejscową siedzibę lub oddział. Zasada ta wynika z § 1 Handwerksordnung.
O obowiązku nie decyduje nazwa firmy ani ogólny opis widniejący w dokumentach. Handwerkskammer bierze pod uwagę prace rzeczywiście wykonywane dla klientów. Problem może pojawić się zwłaszcza wtedy, gdy firma oferuje szeroki zakres remontów i wykończeń, a część z nich odpowiada regulowanemu zawodowi z Anlage A.
Dobrym przykładem jest sucha zabudowa. Firma może wykonywać typowe prace Akustik- und Trockenbau bez Meisterbriefu, ale rozszerzenie usług o prace murarskie, tynkarskie, elektryczne lub instalacyjne może zmienić jej obowiązki. Osobno wyjaśniamy formalności przy Gewerbe Trockenbau w Niemczech.
Jakie zawody znajdują się w Anlage A?
Wśród zawodów istotnych dla branży budowlanej i technicznej znajdują się między innymi:
- murarz i betoniarz;
- cieśla;
- dekarz;
- malarz i lakiernik;
- glazurnik;
- instalator instalacji sanitarnych, grzewczych i klimatyzacyjnych;
- elektrotechnik;
- stolarz.
Pełny katalog jest dłuższy. Przed rejestracją trzeba więc porównać dokładny zakres usług z aktualną Anlage A do Handwerksordnung. Określenia takie jak „remonty”, „prace budowlane” czy „wykończenia wnętrz” są zbyt ogólne, aby na ich podstawie ustalić obowiązki firmy.
Jeżeli przedsiębiorstwo wykonuje szerszy zakres robót, trzeba uwzględnić także pozostałe formalności związane z prowadzeniem firmy budowlanej w Niemczech.
Czy właściciel firmy zawsze musi mieć Meisterbrief?
Nie. Meisterbrief, czyli niemiecki dyplom mistrzowski, jest jedną z podstaw wpisu do Handwerksrolle, ale przepisy przewidują również inne możliwości.
W zależności od sytuacji podstawą wpisu mogą być:
- odpowiednie kwalifikacje inżynierskie lub techniczne;
- kwalifikacje zawodowe zdobyte w Polsce i uznane w Niemczech;
- doświadczenie pozwalające uzyskać Ausübungsberechtigung;
- Ausnahmebewilligung, czyli indywidualne zezwolenie na wykonywanie zawodu;
- wykwalifikowany Betriebsleiter odpowiedzialny za techniczne prowadzenie firmy.
Handwerkskammer ocenia przedstawione dokumenty oraz ich zgodność z wymaganiami dla konkretnego zawodu. Polski dyplom nie daje automatycznie prawa do wpisu.
Jeśli firma wskazuje Betriebsleitera, osoba ta musi faktycznie kierować pracami od strony technicznej. Izba może sprawdzić nie tylko umowę, lecz także rzeczywisty zakres obowiązków i obecność Betriebsleitera w przedsiębiorstwie.
Anlage B1 i B2 – kiedy nie jest potrzebna Handwerksrolle?
Działalności wymienione w Anlage B nie wymagają wpisu do Handwerksrolle ani Meisterbriefu. Firma prowadząca je na stałe w Niemczech zgłasza się jednak do Handwerkskammer i trafia do odrębnego wykazu.
Anlage B dzieli się na:
- Anlage B1, czyli rzemiosła niewymagające zezwolenia, na przykład czyszczenie budynków;
- Anlage B2, obejmującą działalności zbliżone do rzemiosła, między innymi układanie podłóg, zbrojenie betonu, ochronę drewna i budynków oraz czyszczenie rur i kanałów.
Jedna firma może wykonywać prace należące do różnych kategorii. Jeżeli obok usług z Anlage B oferuje również czynności właściwe dla regulowanego zawodu z Anlage A, brak wymogu mistrzowskiego dla części usług nie rozciąga się automatycznie na cały zakres działalności.
Polska firma wykonująca czasowe zlecenie w Niemczech – wpis czy zgłoszenie?
Firma z siedzibą w Polsce, która nie prowadzi w Niemczech stałego przedsiębiorstwa i przyjeżdża tylko na czas zlecenia, może skorzystać z procedury świadczenia usług transgranicznych. Przy zawodach z Anlage A zamiast pełnego wpisu do Handwerksrolle składa się wtedy zgłoszenie przed rozpoczęciem pierwszych prac.
Zgłoszenie do Handwerkskammer jest tylko jednym z obowiązków, które mogą pojawić się przy niemieckim kontrakcie. Szerszy zakres rejestracji i dokumentów opisujemy na stronie dotyczącej obsługi polskiej firmy realizującej zlecenia w Niemczech.
Kiedy wystarczy zgłoszenie usługi transgranicznej?
Ta procedura jest przeznaczona dla przedsiębiorców legalnie prowadzących w Polsce działalność porównywalną z pracami planowanymi w Niemczech. Usługa musi mieć charakter czasowy i okazjonalny, a firma nie może mieć w Niemczech stałej siedziby rzemieślniczej. Szczegółowe warunki określa § 8 EU/EWR-Handwerk-Verordnung.
Wymóg rocznego doświadczenia nie dotyczy automatycznie każdego wykonawcy. Może mieć zastosowanie, gdy dana działalność nie jest regulowana w Polsce, a osoba odpowiedzialna za jej wykonanie nie ma regulowanego wykształcenia zawodowego. W takiej sytuacji trzeba wykazać co najmniej rok legalnego wykonywania porównywalnej pracy w pełnym wymiarze albo równoważny okres pracy w niepełnym wymiarze. Doświadczenie musi pochodzić z ostatnich dziesięciu lat.
Czy istnieje limit dni dla usług czasowych?
Przepisy nie podają jednej liczby dni, po której zlecenie automatycznie przestaje być usługą czasową. Liczą się także częstotliwość, regularność i ciągłość prac.
Pojedynczy kontrakt może spełniać warunki usługi transgranicznej, nawet jeśli trwa dłużej niż kilka dni. Z drugiej strony seria następujących po sobie zleceń, stałe zaplecze w Niemczech lub trwała organizacja pracy mogą wskazywać, że firma nie działa już wyłącznie czasowo. Każdy przypadek wymaga osobnej oceny.
Jak wygląda zgłoszenie?
Zgłoszenie składa się przed pierwszym rozpoczęciem prac. Właściwość organu ustala się według miejsca wykonania pierwszej usługi. W sprawach rzemieślniczych procedurę najczęściej prowadzi regionalna Handwerkskammer.
Nie ma jednego zestawu dokumentów obowiązującego we wszystkich izbach. Zwykle urząd wymaga:
- danych firmy oraz osoby odpowiedzialnej za wykonywanie zawodu;
- potwierdzenia legalnego prowadzenia działalności w Polsce;
- opisu prac planowanych w Niemczech;
- dokumentów potwierdzających kwalifikacje;
- zaświadczeń o doświadczeniu, jeśli są potrzebne w danej sprawie;
- tłumaczeń wskazanych przez izbę dokumentów.
W większości zawodów budowlanych firma może rozpocząć prace po prawidłowym zgłoszeniu, o ile spełnia wymagane warunki. Wcześniejsze sprawdzenie kwalifikacji może być potrzebne przy zawodach z pozycji 33–37 Anlage A. Nie są to typowe prace budowlane.
Zgłoszenie trzeba ponowić po 12 miesiącach, jeśli firma zamierza nadal świadczyć usługi w Niemczech. Zmianę danych lub okoliczności mających wpływ na spełnienie warunków należy zgłosić wcześniej. Zasady te wynikają z § 9 EU/EWR-Handwerk-Verordnung.
Co grozi za brak wpisu albo zgłoszenia?
Prowadzenie stałej działalności w zawodzie z Anlage A bez wymaganego wpisu może zakończyć się zakazem dalszego wykonywania prac. Za samodzielne prowadzenie regulowanego rzemiosła z naruszeniem przepisów grozi też kara pieniężna do 10 000 euro. Podstawą są § 16 i § 117 Handwerksordnung.
Przy usługach transgranicznych obowiązują inne sankcje. Brak wymaganego zgłoszenia, złożenie go po terminie albo przekazanie niepełnych lub nieprawidłowych informacji może skutkować karą do 1 000 euro zgodnie z § 118 Handwerksordnung.
Nie należy więc posługiwać się jedną „karą za brak Handwerkskammer”. Jej wysokość i podstawa zależą od naruszonego obowiązku.
Jak ustalić obowiązek firmy przed rozpoczęciem prac?
Punktem wyjścia jest dokładny opis usług. Dopiero na tej podstawie można ustalić, czy działalność znajduje się w Anlage A, B1 czy B2.
Trzeba również określić sposób działania firmy w Niemczech. Stałe przedsiębiorstwo rzemieślnicze, czasowe zlecenie realizowane z Polski oraz działalność z Anlage B podlegają różnym procedurom. Znaczenie mają też kwalifikacje właściciela lub osoby odpowiedzialnej za techniczne prowadzenie prac.
W razie wątpliwości do Handwerkskammer należy przekazać konkretny zakres planowanych czynności. Odpowiedź izby pozwoli dobrać właściwy wpis albo zgłoszenie, zanim firma rozpocznie realizację zlecenia.
Przy usługach budowlanych trzeba osobno sprawdzić obowiązki podatkowe. Wpis do Handwerksrolle lub zgłoszenie usługi transgranicznej nie zastępują Freistellung, czyli zaświadczenia pozwalającego uniknąć potrącenia 15% Bauabzugsteuer.
Źródła
- Handwerksordnung – aktualny tekst ustawy
- Anlage A – zawody wymagające zezwolenia
- Anlage B – rzemiosła niewymagające zezwolenia i działalności zbliżone do rzemiosła
- EU/EWR-Handwerk-Verordnung – aktualny tekst rozporządzenia
- Komisja Europejska – czasowe świadczenie usług w zawodach regulowanych
Obsługa formalności związanych z Handwerkskammer
Nie wiesz, czy potrzebujesz wpisu do Handwerksrolle?
Sprawdź zakres obsługi firm budowlanych w Niemczech. Jeśli chcesz ustalić, czy Twoja firma potrzebuje wpisu do Handwerksrolle, wpisu do wykazu Anlage B czy zgłoszenia usługi transgranicznej, skontaktuj się z nami.
Zapytaj o formalności w Handwerkskammer

